Қарағанды туралы ақпарат

 

Қарағанды – бұл Қазақстанның  ірі индустриялы-өндірістік, ғылыми және мәдени орталық. Қала аты осы маңайда көп өсетін қарағана өсімдігінен шықты деп есептелінеді.
Қарағанды өзінің қала мәртебесін 1934 жылы 10 ақпан айында алды. Бүгінгі күні, халық саны бойынша, Қарағанды – Қарағанды облысның ең үлкен қаласы (559 200 адам) және Қазақстан бойынша төртінші орында (Алматы, Шымкент, Астана).

Қарағандыда көмір шығару бойынша ірі кәсіпорындар жұмыс істейді, сонымен қатар машина салу, металл өңдеу және тамақ өндірісінің кәсіпорындары бар. Қалада көлік және байланыс кәсіпорындары көп.

ХІХ ғасырда қала орнында ештеңе болған жоқ. 1833 жылы Аппақ Байжанов атты шабан бала көмір тапты деген дастан бар. ХІХ ғасырдың аяғында орыс көпестерімен, содан француз және ағылшын кәсіпкерлерімен көмір шығару басталды. Кеніштерде Үлкен Михайловка, Тихоновка, Зеленая балка және Новоузенка поселкелерінің тұрғындары істеді.
1930 жылы белсенді көмір шығару қайта басталды және келген жұмыскерлер мен олардың жанұялары үшін үйлер салыну басталды. Содан кейін, Майқұдық, Новая Тихоновка және Пришахтинск поселкелері салынды, оларда қайта келген жұмысшылар және мамандардың негізгі массасы тұрды. Бұрынғы поселкелерде де тұрғын көбейді. Қорытындысында, 1934 жылы Қарағанды поселкесіне қала мәртебесі берілді, ал Қарағанды көмір бассейні Бүкілкеңестік құрылыс болып атанды.

Тарихқа жүгінсек, Қарағанды «Карагандагипрошахт» және басқа институттардың негізгі пландары мен жобасына сәйкес жоспарлы және ретті салынды. Жобаларды дайындауда жақсы дайындығы бар сәулетшілер және конструкторлар жұмыс жасады. Мәскеулік сәулетшілермен қаланың бірінші жоспары жасалды. Жаңа қала 300 мың тұрынға болжанды. 1960-жылдардың аяғында Қарағандының тұрғындары 300 мың адамнан көп болды. Сәулетшілер мен қала салушылар кем дегенде 600 мың адамға есептелген жаңа негізгі жоспар керектігін түсінді. Жаңа негізгі жоспардың басты идеясы ескі қала мен жаңа қаланы қосатын бірегей қала құру болды. 1980-жылдары Қарағанды қаласының тұрғындары 600 мың адамнан асып түсті. Қаланың өзі де кеңейді.

Келесі он жылдық басқа қалаларға да сияқты, Қарағандыға экономиканың барлық салаларында дағдарысты болды, соның ішінде қала салу.
Жаңа ғасыр басталуымен қалада қайтадан құрылыс басталды: қаланы салу бірінші жоспарында қарастырылған басты көшелер қалпына келтіріліп жатты, тұрғын үйлер, мәдени және әкімшілік мекемелер реконструкцияланды, қазіргі эстетика ережелеріне сәйкес жаңа сауда ортылықтары салынды, жаңа саябақтар салынды.